Toplu konut projelerinde, özellikle TOKİ projelerinde kullanılan beton, sadece dayanıklılık değil, aynı zamanda hız, ekonomi ve kalite açısından da dikkat çekiyor. Peki, tokilerde hangi beton kullanılır? Bu soruya verilecek cevap, inşaatın türüne, iklim koşullarına ve projenin zaman planına bağlı olarak değişiyor. Ama genel bir kural var: hazır beton TOKİ projelerinde neredeyse standart haline geldi.

TOKİ Projelerinde Neden Hazır Beton?

TOKİ, her yıl yüz binlerce konut inşa ediyor. Bu projelerde zaman kritik. Her gün gecikme, binlerce lira maliyete neden oluyor. Bu yüzden betonun hazırlanması, taşınması ve dökülmesi tamamen otomatikleşmiş bir sistemle yapılıyor. Hazır beton, beton santrallerinde kontrol altında karıştırılıp, özel kamyonlarla hemen inşaat yerine ulaştırılıyor. Bu sayede现场 karışım yapma, malzeme ölçüm hatası ve zaman kaybı ortadan kalkıyor.

2025 verilerine göre, Türkiye’deki tüm TOKİ projelerinin %87’sinde hazır beton kullanılıyor. Bu oran, 2020’de %65 iken 5 yıl içinde neredeyse %22 arttı. Bunun nedeni sadece hız değil, aynı zamanda kalite kontrolü. Hazır beton santralleri, TS EN 206 standardına tam uygun üretim yapıyor. Her karışımın kimyasal bileşimi, dayanım sınıfı ve kıvamı laboratuvarlarda test ediliyor. Bu, elde yapılan betonlara göre çok daha güvenilir bir sonuç veriyor.

TOKİ Projelerinde Kullanılan Beton Sınıfları

TOKİ projelerinde kullanılan betonlar, yapısal dayanımına göre sınıflara ayrılıyor. En çok kullanılanlar şu üç sınıf:

• C20/25: Döşeme, iç duvarlar, zemin katlar gibi taşıyıcı olmayan veya düşük yük taşıyan bölümlerde kullanılır. 20 MPa basınç dayanımı sağlar. Bu sınıf, en ekonomik seçenek olup, 2026 itibarıyla ortalama metreküp fiyatı 1.450 TL civarında.
• C25/30: Ana taşıyıcı elemanlar için en yaygın kullanılan sınıf. Kolonlar, kirişler, merdivenler ve bodrum katlarında tercih edilir. 25 MPa dayanım sağlar. 2026’da ortalama fiyatı 1.650 TL/m³.
• C30/37: Yüksek katlı binalar, köprüler ve sismik zonlarda kullanılır. 30 MPa dayanım sunar. Özellikle doğu ve güneydoğu bölgelerdeki projelerde zorunlu hale gelmiştir. Fiyatı 2026 itibarıyla 1.900 TL/m³ civarında.

Bu sınıflar, betonun 28 gün sonra göstermesi beklenen basınç dayanımını gösterir. Yani, C25/30 demek, 28 gün sonra 25 MPa dayanım gösteren, ancak 30 MPa’ya kadar çıkabilen bir beton demektir. Bu değerler, TS EN 206-1 standardına göre belirlenmiştir.

İklim ve Coğrafi Farklılıklar

TOKİ projeleri sadece İstanbul ve Ankara’da değil, Van, Şanlıurfa, Kars gibi farklı iklimlere sahip bölgelerde de yapılıyor. Bu yüzden betonun bileşimi iklim koşullarına göre ayarlanıyor.

Kışın -15°C’ye kadar düşen Kars ve Ardahan’da, betona antifriz katkı maddeleri ekleniyor. Bu maddeler, suyun donmasını engelleyerek betonun sertleşmesini sağlıyor. Aynı şekilde, Güneydoğu’da yüksek sıcaklıklar ve kuraklık nedeniyle su kaybını önleyen hidrofobik katkılar kullanılıyor. Bu katkılar, betonun çatlamasını ve su emmesini azaltıyor.

2025’te yapılan bir incelemede, Kars’ta kullanılan C25/30 betonun %18’i antifrizli, Şanlıurfa’da ise %22’si hidrofobik katkı içeriyordu. Bu, betonun sadece bir malzeme değil, bir sistem olduğunu gösteriyor.

Hazır Beton Fiyatları 2026

Hazır beton fiyatı, sadece sınıfına değil, aynı zamanda bölgeye, ulaşım mesafesine ve malzeme fiyatlarına bağlı olarak değişiyor. 2026 Şubat itibarıyla Türkiye genelinde ortalama fiyatları şöyle:

Fiyatlar, özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde daha yüksek. Çünkü ulaşım maliyeti ve trafik kısıtlamaları nedeniyle beton kamyonlarının gecikmesi artıyor. Aynı zamanda, çimento, çakıl ve kum gibi ham maddelerin fiyatındaki artışlar doğrudan beton fiyatına yansıyor. 2025’in son çeyreğinde çimento fiyatı %12 arttı. Bu artış, beton fiyatlarında 3-5% etki yarattı.

Ekstra Özellikler ve Katkılar

TOKİ projelerinde sadece dayanım değil, aynı zamanda dayanıklılık da önemli. Bu yüzden bazı projelerde ekstra katkılar kullanılıyor:

• Polikarboksilat bazlı akıştırıcılar: Betonun daha akıcı hale gelmesini sağlar. Bu sayede kalıp dolgusu daha kolay olur ve hava kabarcıkları azalır.
• İzolasyon katkıları: Sıcaklık farkından kaynaklanan çatlakları önler. Özellikle yüksek katlı binalarda tercih edilir.
• İzocem (kuru çimento) karışımı: Sıvı beton yerine, kuru çimento ile suyu kendi içinde karıştırıp dökmek için kullanılan sistem. Bu yöntem, su miktarını daha hassas kontrol etmeyi sağlar.

2024’te yapılan bir deneme, izolasyon katkılı C25/30 betonun, 10 yıl sonra %40 daha az çatlak oluşturduğunu gösterdi. Bu nedenle, artık TOKİ projelerinde bu tür katkılar standart hale gelmeye başlamıştır.

Nasıl Doğru Beton Seçilir?

Beton seçimi, projenin teknik specifikasyonuna göre yapılır. Ancak bazı genel kurallar şunlar:

1. 1-3 katlı konutlarda C20/25 yeterlidir.
2. 4-8 katlı binalarda C25/30 önerilir.
3. 9 kat ve üzeri binalarda C30/37 zorunludur.
4. Sismik bölge projelerinde, en az C25/30 ve antifrizli beton kullanılmalıdır.
5. Hava koşulları ekstra katkıları gerektiriyorsa, beton santraliyle görüşülerek uygun karışım hazırlanmalıdır.

Betonun kalitesini kontrol etmek için, her 50 m³ beton için bir numune alınır ve laboratuvarlarda test edilir. Bu numunelerin dayanım değerleri, projenin teknik raporuna eklenir. Eğer bir numune testi başarısız olursa, tüm o dökümün geri çekilmesi gerekir. TOKİ, bu tür kontrolleri çok ciddiye alır.

Yanlış Beton Kullanmanın Sonuçları

Betonun yanlış seçilmesi, yıllar sonra ciddi sorunlara yol açar. 2023’te Antalya’da inşa edilen bir TOKİ konutunda, C20/25 betonun 8 katlı bir binada kullanılması nedeniyle, 3. yılın sonunda kirişlerde çatlaklar oluştu. Yapı, inşaat sonrası 2 yıl içinde onarım gerektirdi. Bu olaydan sonra, TOKİ tüm projelerde beton sınıfı kontrolünü zorunlu hale getirdi.

Betonun kalitesi, sadece maliyet değil, aynı zamanda insan hayatının güvenliğiyle doğrudan bağlantılıdır. Yüz binlerce ailenin yaşadığı bir konutun dayanımı, sadece bir sayı değil, bir sorumluluktur.

Gelecek İçin: Daha Sürdürülebilir Betonlar

TOKİ, 2026 itibarıyla inşaat sektöründe sürdürülebilirlik hedeflerini hızla ilerletiyor. Yeni projelerde, çimento üretimindeki karbon ayak izini azaltmak için, %15-20 oranında uçucu kül ve granüle yüksek fırın çimentosu (GHC) kullanılıyor. Bu katkılar, betonun dayanımını azaltmıyor, aksine uzun ömürlülüğünü artırıyor.

2025’te Ankara’da yapılan bir projede, GHC içeren C25/30 betonun karbon ayak izi, normal betona göre %22 daha düşük çıktı. Bu tür çözümler, 2030’a kadar tüm TOKİ projelerinde standart olacak.