Kule vinç ruhsatı var mı? Bu soruyu, inşaat sahalarında çalışanlar, proje yöneticileri veya kule vinç kiralayacak olanlar sıklıkla sorar. Yanıt basit: Evet, kule vinç kullanmak için resmi bir ruhsat gerekir. Bu ruhsat, sadece cihazın teknik uygunluğunu değil, operatörün yeterliliğini ve sahanın güvenlik standartlarını da doğrular. Ruhsatsız kule vinç kullanımı, hem yasal sorunlara hem de ciddi kazalara yol açabilir.
Kule Vinç Ruhsatı Nedir ve Neden Gerekli?
Kule vinç, yüksek yapılar inşa edilirken yükleri dikey ve yatay olarak taşıyan kritik bir ekipmandır. 50 tona kadar ağırlık taşıyabilen bu vinçler, inşaatın hızını ve güvenliğini belirler. Ancak bu gücü kontrol etmek, rastgele bir operatörün eline bırakılamaz. Türkiye’de kule vinçlerin kullanımı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM) tarafından yönetilen 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle düzenlenir.
Ruhsat, cihazın teknik belgeleri (TÜİK, TSE uygunluk belgeleri), düzenli bakımların yapıldığına dair raporlar, operatörün lisansı ve sahanın yapısal uygunluğu gibi belgelerle birlikte verilir. Ruhsat almadan vinç çalıştırılırsa, işyeri 20.000 TL’ye kadar idari para cezası alır. Daha ciddi bir kaza meydana gelirse, suç işlemiş olunur.
Kule Vinç Ruhsatı Almak İçin Gerekenler
Ruhsat almak, bir dosya hazırlamakla başlar. İşte Türkiye’de kule vinç ruhsatı almak için gerekli adımlar:
- Vinç teknik belgeleri: Üreticiden gelen TSE, CE, TÜİK uygunluk belgeleri. Vinçin yapım yılı, yük kapasitesi, maksimum kafanın yüksekliği ve çalışma alanı mutlaka belgelerde yer almalı.
- Bakım ve kontroller: En az 6 ayda bir yapılmak zorunda olan teknik kontrollerin raporları. Bu kontrolleri sadece İSGGM onaylı teknik servisler yapabilir.
- Operatör lisansı: Vinç operatörü, İş Güvenliği Uzmanı veya Vinç Operatörü Sertifikası almak zorundadır. Bu sertifika, 40 saatlik teorik ve 30 saatlik pratik eğitimden sonra İSGGM tarafından verilir.
- Saha izni: Vinçin kurulacağı alanın yapısal dayanımı, elektrik bağlantısı, rüzgar hızı sınırları ve çevresindeki binalarla mesafelerin uygunluğu, ilgili belediyenin onayı gerektirir.
- İşyeri kayıt belgesi: Kullanıcı firma, Ticaret Sicil Gazetesi’nde kayıtlı olmalı ve iş sağlığı ve güvenliği birimi (İSG Birimi) oluşturmuş olmalı.
Bu belgeler, İSGGM’nin il ilgili birimlerine sunulur. İnceleme 15-30 gün sürer. Ruhsat, sadece tüm şartlar sağlanırsa verilir. Bir eksiklik varsa, dosya geri döner ve tekrar sunulana kadar işlem durur.
Ruhsat Yoksa Ne Olur?
2025 yılında İstanbul’da bir inşaat sahasında, ruhsatsız kule vinç kullanıldığı için 12 işçinin bulunduğu bir platform düşmüş ve 2 kişi hayatını kaybetmişti. Olay sonrası İSGGM, 2026 itibarıyla tüm kule vinçlerin ruhsat durumunu elektronik sistemle izliyor. Sahada çalışan her vinçin QR kodu var ve bu kodla ruhsat geçerliliği anında kontrol edilebiliyor.
Ruhsatsız kullanımın cezaları şunlardır:
- İşyerine 20.000 TL’ye kadar idari para cezası
- İş kazası halinde suçlama ve cezaevi cezası (en az 6 ay)
- İnşaatın resmi olarak durdurulması
- Kira firmasının 3 yıl boyunca kamu ihalelerine katılamaması
İşletmeler, bu riski göze almak yerine, kule vinç kiralarken ruhsatın varlığını doğrulamalı. Kira firmaları, ruhsatlı vinçlerin kiralama sözleşmesine belgeyi eklemek zorundadır.
Kule Vinç Kira Firmaları Ne Yapmalı?
Kule vinç kiralama yapan şirketler, sadece cihazın çalışır durumda olduğunu değil, tüm belgelerin güncel olduğunu da garanti altına almalı. 2025 itibarıyla, İSGGM’nin elektronik sistemine bağlı olan kiralama firmaları, her vinç için otomatik olarak ruhsat takip sistemi kullanıyor.
İyi bir kira firması şu belgeleri müşteriye sunar:
- Vinçin TSE ve CE sertifikası
- Son teknik kontrol raporu (en geç 6 ay önce yapılmış)
- Operatörün geçerli lisansı (kopyası)
- Kurulum ve çalışma planı (sahaya özel)
- Kaza durumunda acil müdahale protokolü
İşletmeler, kiralama sözleşmesini imzalamadan önce bu belgeleri istemelidir. Eğer kira firması “bizim ruhsatımız var” diyorsa, bunu ispat edecek belgeyi isteyin. Sadece sözlü garantiler yeterli değildir.
Operatörler İçin Ne Gerekiyor?
Operatörler, sadece vinçi çalıştırmakla yetinmez. Her gün çalışma başlamadan önce:
- Yük kapasitesi ve ağırlık merkezi kontrolü yapılır
- Yaylar, kablolar, frenler ve hidrolik sistemler kontrol edilir
- Rüzgar hızı ölçülür (50 km/saat üzeri çalıştırma yasaktır)
- Çevredeki binalar, elektrik hatları ve çalışanlar gözlemlenir
2025 yılında yapılan bir araştırmaya göre, kule vinç kazalarının %68’i operatör hatalarından kaynaklanıyor. Bu hataların çoğu, sertifikasız operatörlerin, kritik prosedürleri bilmeden çalışmasıyla ilgili. Bu yüzden, sadece lisanslı operatörlerin çalıştırması şart.
Yeni Yönetmelikler ve 2026 Güncellemeleri
2026 itibarıyla, İSGGM kule vinçler için yeni bir elektronik kayıt sistemi başlattı. Her vinç, GPS ve yük sensörü ile donatılmalı. Çalışma verileri, İSGGM sunucularına otomatik olarak gönderiliyor. Bu sistem, her vinçin hangi sahada, ne zaman, kaç ton yük taşıdığını kaydediyor.
Yeni kurallar şunları getirdi:
- Her vinçin bir QR kodu olacak
- Operatörlerin işe başlamadan önce mobil uygulamada bir kontrol formunu doldurması zorunlu
- 6 ayda bir teknik kontrol, sadece İSGGM onaylı servisler tarafından yapılabilir
- Ruhsat süresi 2 yıl oldu (önceki 3 yıl)
Bu değişiklikler, güvenliği artırmak için yapıldı. Ancak bazı küçük kira firmaları, bu sisteme uyum sağlayamıyor. Bu yüzden 2026 yılında, ruhsatsız kule vinç kullanımı daha da sıkı kontrol edilecek.
Ne Zaman Ruhsat Gerekir?
Bazı insanlar, küçük inşaatlarda kule vinç kullanmaya gerek yok diye düşünüyor. Yanlış. 2025 yılında Ankara’da bir 3 katlı apartmanın çatısına beton dökümü için 10 tonluk kule vinç kullanıldı. Sahada çalışanlar, vinçin ruhsatlı olduğunu varsaydı. Ama ruhsat yoktu. İSGGM, 15 gün sonra kontrol yaptı ve inşaat durduruldu.
Her kule vinç, ne kadar küçük olursa olsun, ruhsat gerektirir. 1 ton, 5 ton, 20 ton fark etmez. Kule vinç tanımı, kendi ayağı üzerinde dönen, yükü dikey olarak taşıyan ve en az 15 metreye kadar yükselen vinçlerdir. Bu tanıma uyan her cihaz, ruhsatlı olmak zorundadır.
Alternatifler: Hangi Vinçler Ruhsat İstemiyor?
Kule vinçlerin dışında, bazı vinç türleri ruhsat gerektirmez:
- Mobile vinçler: Kamyonlara monte edilmiş, hareketli vinçler. Ancak bu vinçlerin de operatör lisansı ve teknik kontrolü şart.
- Teleskopik vinçler: 5 ton altında ve 10 metreden düşük yükseklikteki modeller.
- El vinçleri ve zincir vinçleri: Küçük yükler için manuel olarak kullanılanlar.
Ama dikkat: Mobile vinçler bile, bir binanın üzerine kurulursa ve sabit bir noktada çalıştırılırsa, kule vinç olarak sınıflandırılır ve ruhsat gerekir.
Ne Yapmalısınız?
İnşaat sahibiyseniz:
- Kira firmasından ruhsatlı vinç isteyin
- Belgeleri kopyalayın ve arşivleyin
- Operatörün lisansını kontrol edin
- İSGGM’nin QR kod okuyucu uygulamasını indirin
Kira firmasıysanız:
- Tüm vinçlerin ruhsatlarını güncel tutun
- Operatörlerin sertifikalarını 6 ayda bir yenileyin
- Elektronik kayıt sistemine bağlanın
- Müşterilere belgeleri açıkça sunun
Operatörseniz:
- Lisansınızı zamanında yenileyin
- Günlük kontrol listesini doldurun
- Her zaman emniyet kemeri takın
- İşteki her hareketi, güvenlik kuralları çerçevesinde yapın
Her şey, bir belgeden başlar. Ruhsat, sadece bir kağıt değil, hayat kurtaran bir prosedürdür.
Kule vinç ruhsatı almak için ne kadar süre geçer?
Kule vinç ruhsatı için başvuruda bulunulduktan sonra İSGGM, belgelerin tamamlandığı takdirde 15 ile 30 gün içinde onay verir. Eksiklik varsa, dosya geri gönderilir ve yeniden sunulana kadar işlem durur.
Kule vinç ruhsatı sadece inşaat şirketlerine mi verilir?
Hayır. Ruhsat, inşaat şirketleri, kira firmaları, üretim tesisleri veya hatta özel binaların sahipleri gibi her türlü kurum ve birey için verilebilir. Ancak, işletmenin Ticaret Sicil Gazetesi’nde kayıtlı olması ve İSG Birimi oluşturmuş olması şarttır.
Kule vinç operatörü sertifikası nasıl alınır?
İSGGM onaylı eğitim merkezlerinde 40 saat teorik ve 30 saat pratik eğitim verilir. Eğitimden sonra yazılı ve uygulamalı sınav yapılır. Sınavı geçenler, İSGGM tarafından operatör lisansı alır. Lisans 5 yıl geçerlidir ve yenileme için tekrar eğitim ve sınav gerekir.
Kule vinç kiralarken ruhsatı sormak zorunlu mu?
Evet. 2026 itibarıyla, kira firmaları ruhsatlı vinç vermek zorundadır. Müşteri, ruhsatı istemekle yükümlüdür. Ruhsatsız vinç veren firma, 20.000 TL’ye kadar para cezası alır.
Kule vinç için sadece bir operatör yeterli mi?
Evet, sadece lisanslı bir operatör yeterlidir. Ancak, yük kaldırma sırasında bir işaretçinin bulunması zorunludur. Bu kişi, operatörle iletişim kurar ve çevredeki tehlikeleri kontrol eder. İşaretçi, özel eğitim almış olmak zorunda değildir ama temel güvenlik kurallarını bilmelidir.
