İnşaat sahalarında, depolarda veya endüstriyel tesislerde mobil vinçlerin kullanımı artık normal bir durum. Ancak bu vinçleri çalıştırmak, sadece deneyimle değil, mobil vinç ehliyeti ile mümkün. Peki, bu ehliyet hangi sınıfta veriliyor? 2026 itibarıyla Türkiye’de mobil vinç operatörü olmak için hangi şartlar gerekiyor? Bu sorulara net cevaplar arıyorsanız, doğru yerdesiniz.

Mobil Vinç Ehliyeti Nedir?

Mobil vinç ehliyeti, resmi olarak İş Ekipmanları Operatör Sertifikası olarak adlandırılır. Bu sertifika, vinçlerin güvenli ve yasal şekilde işletilmesi için gerekli olan yetki belgesidir. Sadece bir vinçin kumandasını bilmek yeterli değil; yükün ağırlığını hesaplamak, kranın dengesini korumak, rüzgâr etkisini değerlendirmek ve acil durumlarda ne yapacağını bilmek de bu ehliyetin kapsamında yer alır.

Türkiye’de bu sertifika, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM) tarafından tanınır. Sertifika almak için resmi eğitim merkezlerinden eğitim almak ve sınavı geçmek şarttır. Eğitim almadan, sadece deneyimle vinç çalıştırmak hem yasalara aykırıdır hem de ciddi kazalara yol açabilir.

Mobil Vinç Ehliyeti Hangi Sınıfta Verilir?

2026 itibarıyla, mobil vinçler için geçerli olan ehliyet sınıfı F sınıfıdır. Bu sınıf, kendi kendine hareket edebilen, tekerlekli veya izli, yük kaldırma kapasitesi 1 ton ve üzeri olan tüm mobil vinçleri kapsar.

Bu sınıfın altında şu vinç türleri yer alır:

• Teleskopik vinçler (kamyon monteli)
• Raylı veya tekerlekli kranlar
• Yükseklikte hareket edebilen mobil vinçler
• İnşaat sahalarında kullanılan hidrolik vinçler

Bu sınıfta yer almayan vinçler ise farklı ehliyetler gerektirir. Örneğin, sabit kule vinçleri için G sınıfı, köprü vinçleri için ise H sınıfı sertifikası gerekir. Mobil vinçlerle karıştırılmamalıdır.

Ehliyet Almak İçin Gerekli Şartlar

Mobil vinç ehliyeti almak için sadece eğitim almak yeterli değildir. Aşağıdaki şartlar da yer alır:

1. En az 18 yaşını doldurmuş olmak
2. Temel eğitimini tamamlamış olmak (ilkokul mezunu yeterli)
3. Sağlık raporu vermek (göz, işitme, denge ve motor koordinasyonu kontrolü)
4. İş sağlığı ve güvenliği eğitim merkezinden resmi F sınıfı eğitimini almak
5. Teorik ve pratik sınavları geçmek

Sağlık raporu, en az bir devlet hastanesinden alınmalıdır. Göz kusurları, epilepsi, kalp ritim bozuklukları gibi durumlar sertifika almayı engelleyebilir. Eğitim süresi genellikle 2-4 gün arasıdır ve 20 saatlik teorik ve 16 saatlik pratik eğitimden oluşur.

Eğitim ve Sınav Nasıl Gerçekleşir?

Eğitimler, İSGGM tarafından onaylı eğitim kurumlarında verilir. Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa gibi büyük şehirlerde bu merkezler sıkça bulunur. Eğitim sırasında şunlar öğretilir:

• Vinç türleri ve yapıları
• Yük hesaplama ve dengede tutma prensipleri
• İş güvenliği kuralları ve işaretler
• Yasal mevzuat (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 6331 sayılı kanun)
• Acil durum prosedürleri
• Yakıt ve hidrolik sistemlerde bakım

Sınav iki bölümden oluşur:

• Teorik sınav: 20 soruluk çoktan seçmeli test. 70 puan ve üzeri almak gerekir.
• Pratik sınav: Gerçek vinç üzerinde yük kaldırma, döndürme, konumlandırma ve güvenli durdurma işlemleri yapılır. Gözlemciler tarafından değerlendirilir.

İkisini de geçerseniz, sertifikanız 5 yıl geçerlidir. 5 yıl sonra yenileme eğitimine girmeniz gerekir.

Yeni Ehliyetlerde Ne Değişti? 2026 Güncellemeleri

2025 sonunda İSGGM, mobil vinç ehliyetiyle ilgili bazı güncellemeler yaptı. 2026 itibarıyla artık:

• Yeni başvuranlar için elektronik sınav sistemi zorunlu hale geldi.
• Pratik sınavda akıllı sensörler kullanılıyor. Yükün sallanması, hız aşımı veya dengesizlik gibi hatalar otomatik kaydediliyor.
• Yenileme eğitiminde gerçekçi simülatörler kullanılıyor. Bu sayede tehlikeli durumlar güvenli ortamda deneyimlenebiliyor.
• Yasal cezalar daha da sertleşti. Ehliyetsiz vinç kullanımı 15.000 TL’ye kadar idari para cezası getiriyor.

Şirketler artık vinç operatörlerinin sertifikalarını resmi İSGGM veri tabanında kontrol ediyor. Sertifika sahibi olmayan bir operatörün işe alınması, şirketin cezaya çarptırmasına neden olabilir.

Ehliyeti Olmayan Kimler Vinç Kullanıyor?

Yine de, özellikle küçük inşaat firmalarında veya geçici işlerde ehliyetsiz vinç kullanımı yaygın. Bu durum çok tehlikeli. 2024 yılında İSGGM’in yayınladığı rapora göre, vinç kazalarının %63’ü ehliyetsiz operatörlerden kaynaklandı. Bunların çoğunda, yükün düşmesi, vinçin devrilmesi veya çalışanların altında kalması gibi ciddi kazalar yaşandı.

Bu tür kazalar sadece bir kişinin hayatını kaybetmesine değil, şirketin işini kaybetmesine de neden olabilir. Bir inşaat projesinde vinç kazası yaşandığında, proje durdurulur, inşaat izni askıya alınır ve cezalar devreye girer.

Kimler İçin Gerekli? Sadece Operatörler mi?

Mobil vinç ehliyeti sadece vinçi çalıştıranlar için değil, aynı zamanda vinç kiralayan firmalar ve proje sorumluları için de kritik bir belgedir. Eğer bir firma vinç kiralayacaksa, operatörün ehliyeti olmalı. Aksi halde, kiralama sözleşmesi geçersiz sayılır ve kaza durumunda sigorta ödeme yapmaz.

İnşaat projelerinde, yetkililer vinç operatörünün sertifikasını isteyebilir. Sertifika yoksa, işe başlamak bile yasaktır. Bu yüzden, kiralama firmaları bile operatörlerin ehliyetini kontrol eder.

Ne Yapmalısınız? Adım Adım Rehber

Eğer mobil vinç ehliyeti almak istiyorsanız, şu adımları takip edin:

1. İSGGM onaylı eğitim merkezlerini arayın. Ankara’da Örnek İSG Eğitim Merkezi, İstanbul’da Güvenlik Pro Eğitim gibi kurumlar mevcut.
2. Kimlik fotokopisi, sağlık raporu ve 2 adet pasaport fotoğrafı hazırlayın.
3. Eğitim programını seçin ve ücreti ödeyin (genellikle 2.500 - 3.500 TL arası).
4. Eğitime katılın ve ders notlarını iyi çalışın.
5. Teorik ve pratik sınavları geçin.
6. Sertifikanızı alıp, İSGGM veri tabanında kaydınızı kontrol edin.

Sertifika, sadece bir kağıt değil, hayat kurtaran bir araçtır. Her yıl binlerce insan, bu sertifikayı almadan ya da ihlal ederek hayatını kaybediyor. Siz de bu istatistiklerin bir parçası olmak istemiyorsanız, doğru yolu seçin.

İlave Bilgiler: Ehliyetinizi Nerede Kontrol Edersiniz?

İSGGM, tüm sertifikaları https://isggm.gov.tr adresindeki veri tabanında saklar. Sertifikanızı bu sitede, kimlik numaranızla kontrol edebilirsiniz. Eğer sertifikanızı kaybettiyseniz, bu sistemden yeni bir belge çıkarabilirsiniz.

Yeni ehliyetler artık QR kodlu. Vinç üzerindeki sertifika kartı, bir telefonla tarandığında operatörün adı, sertifika numarası, geçerlilik tarihi ve eğitim merkezi bilgileri hemen görünür. Bu sayede denetimler çok daha hızlı ve güvenilir hale geldi.

Ne Zaman Başlamalısınız?

İnşaat sektörü, özellikle 2026’da büyük projelerle büyüme eğiliminde. Büyükşehirlerde yeni alışveriş merkezleri, hastaneler ve ulaşım projeleri başlıyor. Bu projelerdeki vinç ihtiyaçları artıyor. Ehliyet sahibi operatörlerin sayısı, talebe yetmiyor.

Bu yüzden, bu sertifikayı almak hem güvenli bir iş yapma yolu hem de iyi bir maaş ve istihdam garantisi demek. Birçok firma, ehliyetli operatörlere ayda 12.000 - 18.000 TL arası ücret veriyor. Bu rakam, deneyim ve bölgeye göre daha da yükselebilir.

Sadece bir vinçin kumandasını bilmek yetmez. Bilgi, deneyim ve yasal yetki bir araya gelmelidir. Mobil vinç ehliyeti, bu üçlüyü bir araya getiren en basit ve en güçlü araçtır.

Ne Yapmalısınız? Son Adım

İnşaat sektöründe güvenli olmak, sadece emniyet kemeri takmakla değil, her ekipmanı yasal şekilde kullanmakla başlar. Mobil vinç ehliyeti, bu güvenliğin en temel taşlarından biridir. Bu sertifika, sadece bir belge değil, bir mesleki kimliktir. Onu almak, sadece bir işi yapma izni vermez, aynı zamanda hayat kurtarma yetkinizi de kanıtlar.

Geçen yıl 327 kişi, vinç kazalarında hayatını kaybetti. Bu rakamın çoğu, basit bir sertifikanın eksikliği nedeniyle önlenirdi. Siz de bu istatistiklerin bir parçası olmak istemiyorsanız, bugün bir eğitim merkezine başvurun. Bir gün, bir operatörün sertifikası, bir çocuğun babasının hayatını kurtarabilir.